Pháp nhân, tư cách pháp nhân, doanh nghiệp

Pháp nhân là gì ? Như thế nào là có tư cách pháp nhân ?

Pháp nhân và gì và tư cách pháp nhân nó ra sao ? Doanh nghiệp có phải là pháp nhân hay không ?

Trong các môn về luật chúng ta thường nghe rất nhiều về tư cách pháp nhân. Vậy tư cách pháp nhân, pháp nhân là gì ? Chúng được quy định như thế nào ?

Pháp nhân là gì ?

Là một tổ chức (một chủ thể pháp luật) có tư cách pháp lý độc lập, có thể tham gia vào các hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội… theo quy định của pháp luật. Đây là một khái niệm trong luật học dùng để phân biệt với thể nhân (cá nhân). Nếu một tổ chức có “tư cách pháp nhân” thì tổ chức đó có đầy đủ quyền và nghĩa vụ của một pháp nhân mà luật đã quy định.

Người như thế nào thì có tư cách pháp nhân ?

Theo điều 94 Bộ luật Dân sự, một tổ chức được công nhận là có tư cách pháp nhân khi hội đủ 4 điều kiện sau đây:

  1. Tổ chức đó được thành lập hợp pháp (theo quy định của pháp luật Việt Nam)
  2. Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ
  3. Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản độc lập đó
  4. Nhân danh mình tham gia vào quan hệ pháp luật một cách độc lập..

Theo như định nghĩa thì rõ ràng pháp nhân không phải là một người (một cá nhân) mà phải là một tổ chức. Tổ chức này được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập. Vì thế tổ chức đó được công nhận là có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận thành lập.

Như vậy, một doanh nghiệp có thể được coi là có tư cách pháp nhân tại thời điểm doanh nghiệp đó được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tức là được pháp luật công nhận việc khai sinh ra doanh nghiệp. Tuy nhiên không phải doanh nghiệp nào cũng là pháp nhân (ví dụ doanh nghiệp tư nhân) vì nó chưa hội đủ các điều kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Tại Điều kiện 3 nói về việc “Pháp nhân có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản độc lập đó”. Nghĩa là tài sản của pháp nhân tách biệt hoàn toàn với cá nhân. Trong điều kiện này ta thấy: Công ty tư nhân không có tư cách pháp nhân độc lập. Công ty tư nhân có đặc điểm chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm toàn bộ trước nghĩa vụ và các khoản nợ của doanh nghiệp. Vì thế trả lời cho câu hỏi: CÔNG TY TƯ NHÂN CÓ TƯ CÁCH PHÁP NHÂN HAY KHÔNG thì câu trả lời chính là “KHÔNG”.

Tại điều kiện 4 nêu rõ: “Nhân danh mình tham gia vào quan hệ pháp luật một cách độc lập”

Pháp nhân có quyền nhân danh mình tham gia vào các quan hệ pháp luật thông qua người đại diện theo pháp luật. Người này là một cá nhân có quyền thực hiện mọi giao dịch dân sự phát sinh trong quá trình hoạt động. Tham gia với tư cách là nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trước tòa án, trọng tài và các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Trong trường hợp người đại diện theo pháp luật bị bắt giam, bị bỏ tù, bị chết hoặc không còn đủ khả năng đại diện nữa thì pháp nhân đó có quyền bầu ra người đại diện theo pháp luật mới để tiếp tục hoạt động (có nghĩa là pháp nhân không bị phụ thuộc vào bất cứ một cá nhân nào).

Một vài câu hỏi liên quan

Công ty tư nhân và công ty TNHH 1 thành viên đều có 1 chủ sở hữu nhưng công ty tư nhân lại không có tư cách pháp nhân ?

Rất đơn giản, công ty tư nhân không thỏa mãn 4 yếu tố cấu thành tư cách pháp nhân. Còn với công ty TNHH 1 thành viên thì thỏa mãn toàn bộ các điều kiện nên chúng có tư cách pháp nhân !

Chủ sở hữu của Công ty TNHH 1 thành viên phải là 1 tổ chức có tư cách pháp nhân đúng hay sai? tại sao ?

Chủ sở hữu công ty TNHH 1 thành viên có tư cách pháp nhân là đúng. Bởi vì tài sản của công ty TNHH 1 thành viên tách biệt với tài sản cá nhân. Và cũng giống như các loại hình doanh nghiệp khác, công ty TNHH thỏa mãn toàn bộ các tiêu chí cấu thành tư cách pháp nhân !

Hộ kinh doanh có tư cách pháp nhân hay không ?

Không, hộ kinh doanh không có tư cách pháp nhân. Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm tối cao trước mọi giao dịch và các khoản nợ của hộ kinh doanh mình đứng tên.

Xí nghiệp có tư cách pháp nhân hay không ?

Trong trường hợp xí nghiệp thành lập theo thể loại hộ kinh doanh hay doanh nghiệp tư nhân thì không có tư cách pháp nhân. Mọi loại hình khác đều có tư cách pháp nhân !

Cơ quan nhà nước có tư cách pháp nhân hay không ?

Có, cơ quan nhà nước, các đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân đều có tư cách pháp nhân khi quan hệ dân sự. Được quy định rõ tại điều 101 Bộ luật dân sự 2005.

Pháp nhân và thể nhân khác nhau như thế nào ?

Tất cả công dân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự đều gọi là thể nhân. Còn pháp nhân chính là 4 yếu tố thỏa mãn được nhắc trong bài viết này.

Nhược điểm của việc không có tư cách pháp nhân

Những doanh nghiệp tư nhân, cá nhân, tổ chức không có tư cách pháp nhân sẽ không có tài sản độc lập. Có nghĩa là tài sản của chủ doanh nghiệp và tài sản của doanh nghiệp không được tách bạch rõ ràng. Trong trường hợp đó, tuy tài sản được tạo lập trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp thuộc quyền sở hữu của chủ doanh nghiệp, nhưng chủ doanh nghiệp cũng sẽ phải tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp. Điều đó tạo ra nhiều rủi ro hơn trong quá trình kinh doanh.

Nếu doanh nghiệp đó có tư cách pháp nhân, thì chủ doanh nghiệp chỉ chịu trách nhiệm giới hạn trong phần vốn mà anh ta đã bỏ vào doanh nghiệp. Số nợ còn lại sẽ không phải là trách nhiệm của anh ta. Trong khi đó, nếu doanh nghiệp không có tư cách pháp nhân, thì chủ doanh nghiệp sẽ chịu trách nhiệm trả toàn bộ nợ của doanh nghiệp bằng chính tài sản của bản thân, cho dù có nhiều hơn phần vốn anh ta đã bỏ vào doanh nghiệp đó.

Chúc các bạn thành công ! Đừng quên xem qua bài viết chọn tên công ty đẹp !

TÁC GIẢ:

Tôi là Jam, thâm niên 7 năm thiết kế website và làm SEO. Hãy theo dõi blog của tôi để nhận được nhiều chia sẻ thú vị xung quanh chủ đề công nghệ.
Bạn có thấy bài viết về tư cách pháp nhân thú vị ? Chia sẻ ngay tới mọi người, hoặc tham gia bình luận thật sôi nổi nhé !

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *